Zoeken

Letterenhuis bewaart queer geschiedenis

Het archief van Johanna Pas

Johanna Pas (1969-2023) was dichter, literair vertaler, activist en eigenaar van de queer boekhandel Kartonnen Dozen. Haar gedichten verschenen in literaire tijdschriften en ze publiceerde poëtische novelles. In juni 2023 overleed ze aan kanker, een jaar later kwam haar archief in het Letterenhuis terecht. 

Conscience als Draeijer

Over bronnen en de datering van een spotprent

Hendrik Conscience (1812–1883) verbrandde het grootste gedeelte van zijn archief en memoires. Het ontbreken van cruciale bron­nen levert de biograaf veel vraagtekens op. De nodige informatie moet dus op andere plaatsen worden gevonden. Een voorbeeld van hoe complex dat kan zijn, biedt een sim­pele spotprent.

De levenscyclus van een theatergezelschap

Het verhaal van het Antwerpse Nederlands Kamertoneel

In 1952 richtte acteur en toneelschrijver Tone Brulin Theater op Zolder op in Antwerpen. Daaruit ontstond in 1953 het Nederlands Kamertoneel (NKT), met Brulin als een van de oprichters. Het archief van het Nederlands Kamertoneel (NKT), een schenking van voormalig secretaris en actrice Jet Adriaens, is nu verwerkt en werpt een uniek licht op de werking, uitstraling en geschiedenis van dit dynamische theatergezelschap. 

Virginie Loveling: 'Een revolverschot' (1911)

de literaire canon in het archief

Een van de nieuw opgenomen werken in de recentste editie van de literaire canon (2025) is Een revolverschot van Virginie Loveling (1836-1923). Het is een van Lovelings beste romans. 

Een schitterende aanwinst. Het verloren gewaande handschrift van 'Elias of het gevecht met de nachtegalen' van Maurice Gilliams.

Maurice Gilliams was gepreoccupeerd met het beeld dat hij voor het nageslacht wilde overhouden. Hij probeerde angstvallig niet voor publicatie bestemde teksten (kladjes, proefschriften, ...) te doen verdwijnen. Maar laten die stukken nu net enorm belangrijk zijn voor de studie van zijn werk.

Maurice Gilliams: 'Elias of het gevecht met de nachtegalen'

de literaire canon in het archief

Het bekendste werk van Maurice Gilliams (1900-1982) is de roman Elias of het gevecht met de nachtegalen (1936). Net als bij zijn andere literaire werken, zijn er versies van het boek in verschillende stadia bewaard, onder meer twee vroege handschriften.

Er zijn geen woorden voor

Een essay over moedertaal

Anneleen Van Offel getuigt over het verlies van haar stilgeboren kind en hoe taal haar hielp om met dit onzegbare verdriet om te gaan. Hoe verhoudt het intieme rouwproces zich tot de vaak oordelende stemmen van de samenleving? En welke rol speelt moedertaal in het delen en dragen van die pijn?

Altijd iemands kind.

Het ouderschap als oorlogsmonument in Gerard Walschaps 'Moeder'.

Sien Volders blikt terug op de aangrijpende roman Moeder van Gerard Walschap, die haar al jaren diep raakt. Via het verhaal van Anna ontdekt ze telkens opnieuw de rauwe kracht van ouderschap en verlies. Wat begint als een ode aan moederschap groeit uit tot een oorlogsmonument dat ons herinnert: altijd iemands kind.

Il n’y a que les imbéciles qui ne changent pas d’avis.

Archief Geert van Istendael verwerkt

"Il n’y a que les imbéciles qui ne changent pas d’avis." Met deze woorden gaf Geert van Istendael in 2021 aan dat hij zijn archief aan het Letterenhuis wilde schenken. Enkele jaren eerder, in 2008, schreef hij in de Letterenhuispublicatie Blauwdruk op niet mis te verstane wijze een bijdrage getiteld ‘Weg met het Letterenhuis’. Het Nederlandse taalgebied heeft volgens Van Istendael voldoende aan één letterkundig museum voor alle literaire archieven. En dat huis heet het Literatuurmuseum in Den Haag.