Het bezoek aan het archief was indrukwekkend! Enerzijds was er de passie en toewijding en nuance van de archivarissen, anderzijds waren er de objecten die ik mocht zien, voelen, strelen. We zijn als mens en als maatschappij zo bezig met heden en toekomst, maar op deze plek bepaalt het verleden ons ademen.
Welke rol neem je op in ‘het dorp’-concept van Zuurvrij 50?
Ik werd gekozen als 'begrafenisondernemer'.
Kon je je hier makkelijk in vinden en waarom wel of niet?
Het aspect 'afscheid nemen' van deze rol paste wel goed bij me, vooral omdat ik het heel recent zelf nog van nabij heb meegemaakt. Dat maakte dat ik als vanzelf deed wat ik eigenlijk altijd doe: een persoonlijke ervaring overschouwen en analyseren, en er een plek voor zoeken in een groter geheel. Is dat niet wat we als mens bovendien allemaal doen, zoeken naar onszelf in een groter geheel?
Hoe was de ervaring om met archiefmateriaal te werken?
Het bezoek aan het archief was indrukwekkend! Enerzijds was er de passie en toewijding en nuance van de archivarissen, anderzijds waren er de objecten die ik mocht zien, voelen, strelen. We zijn als mens en als maatschappij zo bezig met heden en toekomst, maar op deze plek bepaalt het verleden ons ademen. Wanneer iemand is gestorven, krijgt het verleden een veel grotere rol. Je draait je plots met z'n allen om, met de blik op dat verleden.
Hoe benaderde je het archief om tot je bijdrage in Zuurvrij te komen?
Als inspiratiebron. Behalve de specifieke voorwerpen uit het archief die verwijzen naar afscheid, denk aan overlijdensberichten, dodenmaskers of rouwregisters, was het archief op zich eigenlijk al inspiratie genoeg om te reflecteren over bewaren, verzamelen en archiveren.
Welke boodschap wil je meegeven vanuit jouw dorpsrol?
Hoe was archiveren bij leven, in functie van ons eigen sterven, en wanneer iemand gestorven is? En hoe opent archiveren deuren en brengt het mensen bij elkaar, net zoals het Letterenhuis doet? Daar wilde ik bij stilstaan.
Uit de archieven van Peter Benoit en Maurice Gilliams
Foto’s uit het archief van Peter Benoit, met o.a. een post-mortemfoto van de componist op zijn doodsbed, genomen op vrijdag 8 maart 1901.
Foto’s van het appartement van Maurice Gilliams, gefotografeerd negen dagen na diens overlijden op 18 oktober 1982.
Uit het artikel in Zuurvrij 50
Terwijl ik sorteerde, merkte ik hoe mijn eigen herinneringen meespeelden. Als ik iets bewaarde, deed ik dat vaak omdat het aansloot bij mijn beeld van haar. Als ik iets wegdeed, voelde het soms als verraad, soms als opluchting, en af en toe overviel me verbazing of frustratie. Het opruimen werd een gesprek tussen haar leven en mijn herinnering, tussen wat zij had vastgehouden en doorgaf en wat ik al dan niet aannam. De soorten linzen en bonen niet, haar yogakussen wel.
Biografie
Uus Knops is psychiater, auteur en rouwdeskundige. Met haar boeken, voordrachten en sociale media wil ze rouwende en troostende mensen inspireren en informeren, en zo bijdragen aan een warmer wordende rouwcultuur. Ze doet dit ook via de Onumenten en op haar Rouwreizen.
