Qui a tué l’affiche? Deborah Vanden Brande over Julian Key
Dit is het eerste boekje van een reeks rond het werk van enkele belangrijke Belgische grafisch kunstenaars uit de 20ste eeuw.
Julien Keymolen (1930-1999), alias Julian Key, was een belangrijke naoorlogse afficheontwerper. Verschillende van zijn creaties worden als klassiekers beschouwd, zoals bv. de affiche Zwarte Kat die hij voor het gelijknamige koffiemerk ontwierp in 1966.
Julian Key experimenteerde met beelden die duidelijk genoeg moesten zijn om zonder woorden een reclameboodschap over te brengen. Om die reden werd hij later geroemd als meester in ‘de kunst van het weglaten’. Dit boek gaat op zoek naar de krachtlijnen van zijn werk en het belang van de legendarische ‘affiche muette’ die hij ontwierp voor Zwarte Kat.
Qui a tué l’affiche? wil de bekendheid van Julian Key en zijn werk vergroten. In het boek werd daarom ook een postkaart toegevoegd van de bekende affiche. Zo kan de koper ook zélf het werk van deze kunstenaar mee helpen verspreiden.
Het boek wenst de speelsheid van de affiche voor Zwarte Kat weer te geven. Het boekje moet toegankelijk en verrassend zijn. Daarom werd gewerkt met veel quotes, afwisseling tussen langere teksten en korte interviews én zeer divers beeldmateriaal.
De titel werd ontleent aan een cartoon van Julian Key uit 1990 die in zijn archief in het Letterenhuis zit, en die als een aanklacht kan gezien worden tegen de teloorgang van deze kunstvorm.
Deborah Vanden Brande over werken met het archief van Julian Key:
“Meer nog dan al zijn iconische affiches en bijhorende originelen in handen te kunnen nemen, vond ik het bijzonder boeiend om te snuisteren door het onbekende werk van Julian Key, de losse schetsen en cartoons, de uitgeschreven interviews, krantenartikels, documenten en correspondentie die hij bewaarde. Ze gaven me een beeld geven van zijn veelzijdigheid als kunstenaar; het belang van zijn affiche voor ‘Zwarte Kat’ en zijn werkwijze en persoonlijkheid. Ik vond het interessant die vondsten en ontdekkingen in mijn boek naar voor te brengen met als kapstok dat ene werk, dat mij onmiddellijk het meest intrigeerde omdat het zo veraf staat van wat vandaag gangbaar is en te zien is in het straatbeeld.”
Unpacking the Archives. Sofie Leon over Paul Ibou
Unpacking the Archives is een project met het Letterenhuis dat de publicatie beschouwt als een veelgelaagd object. Paul Ibou (1939-2023, geboren als Paul Vermeersch) is vooral bekend als logospecialist, maar hij was een veelzijdig ontwerper: typograaf, boekontwerper, kunstenaar, auteur en uitgever.
De focus van het project ligt op zeventien van zijn publicaties. Dit leverde een boeiend onderzoek op, aangezien Ibou werkte met een heel uitgesproken en eigen visuele logica.
Bij de publicatie zitten bijlagen van andere grafisch ontwerpers. Aan hen werd gevraagd: ‘Wat valt op wanneer je kijkt als ontwerper in plaats van als archivaris?’.
Het doel is om meer aandacht te genereren voor grafische kunst en de lezer te prikkelen om Ibous archief zelf te verkennen, waar nog veel meer te ontdekken valt.
De vormgeving weerspiegelt het unboxing-concept: het openen van Ibous archiefdoos. Het binnenwerk gebruikt een methode met gevouwen flappen die na het binden zijn weggesneden tot halve pagina’s. Het omflappen hiervan maakt het mechanisme van unpacking tastbaar tijdens het lezen.
Nodige rustmomenten zijn geïntegreerd via volle beeld¬pagina’s op kraftpapier. Dit papier en de kartonnen sleeve verwijzen direct naar de oorspronkelijke archiefdoos. De sleeve is geïnspireerd op een exemplaar van Ibou zelf, en de typografie is ontleend aan een van zijn publicaties.
Sofie Leon over de rijkdom van het archief van Paul Ibou
"Het is de bedoeling om grafisch ontwerp aandacht te geven en dat door een groot ontwerper als Paul Ibou centraal te zetten. Door met zijn publicaties te werken, hoop ik mensen nieuwsgierig te maken naar zijn oeuvre en hen aan te moedigen om het archief zelf te gaan ontdekken.
Werken met het archief van Paul Ibou was voor mij een heel rijke ervaring. Het is een mooie kans om publicaties te bekijken, maar ook verschillende versies van een ontwerp, handgeschreven notities, … Je kon als kijker niet alleen zien wat er gemaakt is, maar ook hoe iemand denkt.
Paul Ibou documenteerde zijn werkwijze uitgebreid, in de vorm van manifesten of interviews in tijdschriften. Voor mij maakt die combinatie van omringd zijn door heel sterk grafisch werk en de documentatie erover dit archief tot een zeer inspirerende ervaring.
De publicaties van Paul vond ik persoonlijk erg indrukwekkend. Zijn werk leent zich uitstekend om een boek als een veelgelaagd object neer te pennen, vanuit het perspectief van een ontwerper en om dat mee te geven aan lezers die vooral bij de inhoud stilstaan en minder bij de complexiteit van het maakproces. Hij maakt elke publicatie interessant door telkens een opvallende, doordachte keuze te maken. Het selecteren van slechts zeventien publicaties was dan ook een uitdagende opdracht.
Naast de publicaties waren er ook andere mooie ontwerpen. Er was bijvoorbeeld een doos met uitnodigingen, met heel mooie stukken in.
Ik spoor iedereen aan om te gaan kijken!"
