Inleidende sessie
Gitte Vertommen: Canon in de klas. De kracht van klassiekers
Waarom lezen leraren Nederlands in Vlaanderen en Nederland canonieke werken met hun leerlingen? Wat maakt deze klassiekers volgens hen de moeite waard, en waar lopen ze tegenaan? Welke plaats heeft de literaire canon in een klas vol jongeren voor wie deze werken op het eerste gezicht ver van hun leefwereld lijken te staan? In deze sessie presenteert Gitte Vertommen (KU Leuven) de eerste resultaten uit de lerarenenquête en de focusgroepen met leraren uit Vlaanderen en Nederland. Op basis van deze bevindingen gaat ze in op de rol en de waarde van canonieke literatuur in het hedendaagse literatuuronderwijs en doet ze enkele concrete voorstellen voor de klaspraktijk.
Gitte Vertommen is sinds 2024 doctoraatsonderzoeker aan de KU Leuven. Binnen het onderzoeksproject Canon in de klas onderzoekt ze het literatuuronderwijs tijdens de lessen Nederlands in Vlaanderen en Nederland. Voordien werkte ze als assistent Nederlandse letterkunde aan de KU Leuven en als leraar Nederlands-Engels in het secundair onderwijs.
Parallelle sessies #1
Silke Claessens en Vanessa Broes: Van klassieker naar theateradaptatie. Een schrijfoefening
Inhoud volgt
Joke Cant: Een theaterscène analyseren en spelen
Tijdens deze workshop ontleden we op een laagdrempelige manier een theaterscène. We bespreken de intentie en het motief van de personages en testen de scène op speelse wijze uit op de vloer. Je krijgt handvatten om leerlingen zelf een scène te laten onderzoeken. Of de analyse steekhoudt, wordt onmiddellijk voelbaar in het spel. Spelervaring is niet nodig.
Joke Cant is theaterdocent en regisseur bij WISPER en verschillende gezelschappen. Ze wordt enthousiast van uitdagende, hedendaagse teksten. Voor deze workshop werkt ze met een toegankelijk pareltje.
Rashif El Kaoui: Teksttheater als middel tot inclusie: Vondels 'Lucifer'
Het Nederlands als een middel tot exclusie, een barrière of struikelblok voor sommige leerlingen? In deze workshop stappen we weg van dat idee. Ontdek hoe taal en theater net kan verbinden met het stuk Lucifer van Vondel. De workshop verkent op een laagdrempelige wijze hoe oraliteit, verbeelding, belichaming en theatraliteit kunnen bijdragen aan het toegankelijk maken van complexe teksten, thema's en verhalen. Verwacht je aan een dynamische workshop waar tekst en spel in elkaar overvloeien.
Rashif El Kaoui is werkzaam als acteur, regisseur, schrijver en docent. Voor jongerengezelschap fABULEUS schreef en regisseerde hij de voorstellingen De Kwetsbaren en Skin in the Game, waarbij hij complexe thema's als intersectionaliteit en kapitalisme bevattelijk trachtte te maken voor een jong publiek.
Parallelle sessies #2
Toon Delanote: De lat hoger, de drempel lager. Rijke teksten als leesbevordering in alle finaliteiten van het secundair onderwijs
De KANTL ontwikkelde De literaire canon in de klas: kant-en-klare lespakketten met rijke literaire tekstfragmenten voor alle finaliteiten van de tweede en derde graad. De leermiddelen vertrekken vanuit interactief voorlezen, met leesplezier en dialoog als uitgangspunt. Ze zijn flexibel inzetbaar en stimuleren leerlingen om samen niet-vereenvoudigde literaire teksten te lezen en te bespreken. Zo versterken ze leesmotivatie, tekstbegrip en interpretatievaardigheden.
In deze presentatie krijg je een overzicht van het project: de aanleiding (de leescrisis), de methodiek, het lesmateriaal, de didactische keuzes, de evaluaties en de ervaringen uit de klaspraktijk.
Toon Delanote is medewerker publieks- en educatieve werking bij de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL). Binnen het project De literaire canon in de klas werkt hij mee aan de ontwikkeling van nieuwe leermiddelen, coördineert hij samenwerkingen met leerkrachten en andere partners uit het (onderwijs)veld en toetst hij de inhoud af aan de klaspraktijk, om zo de toegankelijkheid en bruikbaarheid van het lesmateriaal te versterken.
Koen van Kaam: Samenlezen van theaterteksten. Een oefening in empathie
Een theatertekst is nooit bedoeld om alleen en in stilte gelezen te worden. Integendeel, de woorden zijn geschreven om door de ene mens tegen de andere hardop te worden uitgesproken terwijl een publiek daar getuige van is. Door samen te lezen en onder begeleiding te praten over wat we gelezen hebben, worden er werelden geopend die ontroering, verbazing of discussie kunnen teweegbrengen. En dat is veel minder ingewikkeld dan het lijkt. Het enige wat nodig is, is de bereidheid je te verplaatsen in de ander.
Koen van Kaam studeerde in 1996 af aan Studio Herman Teirlinck. Daarna werd hij deel van het vaste gezelschap van Het Toneelhuis. In 2005 nam hij samen met Jorgen Cassier het artistieke leiderschap op zich van het Antwerpse gezelschap Zuidpool, waar hij nu nog steeds werkzaam is als acteur, schrijver en regisseur.
Ida Wollens & Koen Crul: Poppentheater in de klas
Hoe gebruik je poppentheater op een zinvolle manier in het hoger secundair? Leerkracht Ida Wollens vertelt over het geïntegreerd traject ‘De Poesje speelt verder’, waarin haar klas een jaar lang aan de slag ging met het Antwerpse Poesjenellen-erfgoed. In het Poesjenellentheater duiken ook literaire klassiekers als De leeuw van Vlaanderen regelmatig op in een volkse en humoristische adaptie. Welke aanpassingen moest zij doorvoeren om dit project haalbaar te maken voor jongeren met een beperking? Koen Crul reageert met tips en tricks vanuit zijn jarenlange ervaring als docent kunsteducatie.
Ida Wollens (KOCA Antwerpen) geeft les in het buitengewoon onderwijs aan jongeren met ASS en STOS, binnen opleidingsvorm 1.
Koen Crul is docent kunsteducatie aan VIVES campus Brugge, auteur van Zeppelin, didactiek voor artistieke vorming en (figuren)theatermaker.
Slotsessie
Tom Lanoye - fragmenten uit ReinAard
Als afsluiter van de inspiratiedag brengt auteur – en begenadigd performer – Tom Lanoye fragmenten uit ReinAard, zijn radicaal-moderne bewerking van Van den vos Reynaerde. Balancerend tussen het verhevene en het banale, het geestige en het wrede, ronkend Nederlands en platvloers Neder-Engels, maar altijd swingend.
Tom Lanoye (1958) is romancier, dichter, columnist, theaterauteur en performer. Hij schreef bestsellers als Ten oorlog, Het goddelijke monster, Het derde huwelijk, Zuivering en De draaischijf. Veel van zijn proza is verfilmd en er werd werk van hem vertaald of gespeeld in meer dan twintig landen. Als eerste ooit werd hij bekroond met de drie grootste oeuvreprijzen van ons taalgebied: de Gouden Ganzenveer (2007), de Constantijn Huygensprijs (2013) en de Prijs der Nederlandse Letteren (2024).
